LIC बोनस दर समजून घ्या: LIC बोनस कसा मोजला जातो, उदाहरणासह

LIC बोनस म्हणजे विथ-प्रॉफिट (पार्टिसिपेटिंग) पॉलिसीमध्ये LIC च्या नफ्यातील तुमचा वाटा. LIC दरवर्षी प्रति ₹1,000 विमा रकमेवर एक दर जाहीर करते, आणि ती रक्कम तुमच्या पॉलिसीत जमा होऊन मॅच्युरिटी किंवा मृत्यू दाव्याच्या वेळी मिळते. या लेखात LIC बोनस दर कसा काम करतो, तुमचा बोनस स्वतः कसा मोजायचा आणि कोणत्या प्लानमध्ये बोनस मिळतो हे पाहू.

LIC बोनस म्हणजे काय?

तुम्ही LIC चा विथ-प्रॉफिट प्लान घेता तेव्हा तुमच्या प्रीमियमचा एक भाग LIC च्या पार्टिसिपेटिंग फंडात जातो. LIC हे पैसे गुंतवते आणि प्रत्येक आर्थिक वर्षाच्या शेवटी तिचे ॲक्च्युअरी फंडाचे मूल्यांकन करतात. फंडाची मालमत्ता त्या पॉलिसींच्या देण्यापेक्षा जास्त निघाली, तर त्या जादा रकमेला सरप्लस म्हणतात. याच सरप्लसचा मोठा भाग बोनस म्हणून पॉलिसीधारकांना वाटला जातो.

तीन गोष्टी सर्वात महत्त्वाच्या:

• बोनस जाहीर केला जातो, आधी वचन दिलेले नसते. दर फंडाच्या कामगिरीवर अवलंबून असतो आणि दरवर्षी बदलू शकतो.
• एखाद्या वर्षीचा बोनस जाहीर होऊन पॉलिसीत जमा झाला की तो व्हेस्ट होतो, म्हणजे तुमच्या लाभाचा भाग बनतो आणि परत घेतला जात नाही.
• बोनस शेवटी मिळतो, मॅच्युरिटी रकमेसोबत किंवा मृत्यू दाव्यासोबत. तो दरवर्षी रोख मिळत नाही.

साधा प्रत्यावर्ती बोनस (SRB) प्रति ₹1,000

मुख्य बोनस म्हणजे साधा प्रत्यावर्ती बोनस (Simple Reversionary Bonus). “साधा” म्हणजे तो फक्त मूळ विमा रकमेवर मोजला जातो, आधीच्या बोनसवर नाही, त्यामुळे त्यात चक्रवाढ होत नाही. “प्रत्यावर्ती” म्हणजे तो नंतर, मॅच्युरिटीला किंवा मृत्यूवेळी मिळतो.

सूत्र:

वार्षिक बोनस = (मूळ विमा रक्कम ÷ 1,000) × बोनस दर

₹10 लाखांची पॉलिसी आणि ₹45 प्रति ₹1,000 दर असेल तर:

• 10,00,000 ÷ 1,000 = 1,000 युनिट
• 1,000 × ₹45 = त्या वर्षी ₹45,000 बोनस

21 वर्षांच्या मुदतीत दरवर्षी दर ₹45 च राहिला तर 21 × ₹45,000 = ₹9,45,000 प्रत्यावर्ती बोनस जमा होईल. प्रत्यक्षात दर दरवर्षी बदलतो, त्यामुळे तुमचा एकूण बोनस म्हणजे प्रत्येक वर्षी जाहीर झालेल्या दरांची बेरीज.

फायनल ॲडिशनल बोनस (FAB)

फायनल ॲडिशनल बोनस ही मॅच्युरिटी किंवा मृत्यू दाव्यासोबत एकदाच मिळणारी रक्कम आहे. LIC तो साधारणपणे दीर्घकाळ चाललेल्या पॉलिसींसाठी, बहुतेक वेळा 15 किंवा अधिक वर्षे, जाहीर करते आणि जास्त मुदतीसाठी त्याचा दरही जास्त असतो. तोही प्रति ₹1,000 विमा रकमेवर जाहीर होतो.

FAB चा अंदाज वार्षिक बोनसपेक्षा कठीण आहे. तो आधीपासून पॉलिसीत जमा होत नाही, त्यामुळे त्याची रक्कम दाव्याच्या वेळीच कळते. मॅच्युरिटीचा अंदाज काढताना एकदा FAB शून्य धरूनही हिशेब नक्की पहा.

लॉयल्टी ॲडिशन आणि गॅरंटीड ॲडिशन यातील फरक

प्रत्येक LIC प्लानमध्ये प्रत्यावर्ती बोनसची पद्धत नसते. आणखी दोन शब्दांमुळे अनेकदा गोंधळ होतो:

मुद्दा	लॉयल्टी ॲडिशन	गॅरंटीड ॲडिशन
प्लानचा प्रकार	जीवन सरल, बीमा श्री, आधार शिला यासारखे विथ-प्रॉफिट प्लान	जीवन उत्सव, बीमा ज्योती, अमृतबाल यासारखे नॉन-पार प्लान
गॅरंटीड?	नाही, LIC च्या अनुभवावर अवलंबून	हो, पॉलिसी दस्तऐवजात ठरलेले
कधी जाहीर	मॅच्युरिटी किंवा मृत्यूवेळी, साधारणपणे किमान वर्षांनंतर	प्रत्येक पॉलिसी वर्षी ठरलेल्या दराने जमा
उदाहरण	दाव्याच्या वेळी प्रति ₹1,000 जाहीर	अमृतबाल 774: दरवर्षी ₹80 प्रति ₹1,000

लॉयल्टी ॲडिशन बऱ्याच प्रमाणात फायनल बोनससारखे काम करते. गॅरंटीड ॲडिशन प्रत्यक्षात बोनसच नाही: त्याची रक्कम पहिल्या दिवसापासून करारात लिहिलेली असते. या निश्चिततेच्या बदल्यात साधारणपणे एकूण परतावा थोडा कमी असतो. हे अमृतबाल 774 कॅल्क्युलेटर किंवा जीवन उत्सव 771 कॅल्क्युलेटर मध्ये पाहू शकता.

कोणते LIC प्लान विथ-प्रॉफिट आहेत?

प्रत्यावर्ती बोनस मिळणारे लोकप्रिय पार्टिसिपेटिंग प्लान:

• न्यू एंडोमेंट (714, आधी 914) आणि न्यू जीवन आनंद (715, आधी 915)
• जीवन लाभ (736, आधी 936) आणि जीवन लक्ष्य (733, आधी 933)
• जीवन उमंग (745, आधी 945) आणि जीवन तरुण (734, आधी 934)
• न्यू मनी बॅक (720 आणि 721) आणि न्यू चिल्ड्रन्स मनी बॅक (732)
• सिंगल प्रीमियम एंडोमेंट (717)

ज्या प्लानमध्ये बोनस मिळत नाही: टर्म प्लान (डिजी टर्म, न्यू जीवन अमर, न्यू टेक टर्म), नॉन-पार बचत प्लान (जीवन उत्सव, बीमा ज्योती, धन रेखा, जीवन आझाद, अमृतबाल) आणि ULIP (SIIP, निवेश प्लस, इंडेक्स प्लस). प्लानच्या माहितीपत्रकात किंवा पॉलिसी दस्तऐवजात “पार्टिसिपेटिंग” किंवा “विथ प्रॉफिट” असे लिहिलेले असेल, तर त्यात बोनस मिळतो.

LIC दरवर्षी बोनस कसा जाहीर करते

LIC दरवर्षी 31 मार्चच्या स्थितीनुसार आपल्या पार्टिसिपेटिंग व्यवसायाचे मूल्यांकन करते. त्यानंतर संचालक मंडळ सरप्लसच्या वाटपाला मंजुरी देते आणि LIC प्रत्येक प्लान व पॉलिसी मुदतीसाठी प्रति ₹1,000 विमा रकमेवर बोनस दर जाहीर करते. काही प्लानमध्ये विमा रकमेच्या स्लॅबनुसारही दर वेगळा असू शकतो.

एकूण बोनसची रक्कम LIC च्या वार्षिक निकालांसोबत जाहीर होते. 21 मे 2026 च्या प्रेस रिलीजमध्ये LIC ने सांगितले की 2025-26 साठी पॉलिसीधारकांना ₹59,726 कोटी बोनस वाटप केला, तर 2024-25 साठी तो ₹56,190 कोटी होता (27 मे 2025 रोजी जाहीर). हा सर्व पॉलिसींचा एकूण आकडा आहे. यावरून तुमच्या प्लानचा दर कळत नाही, त्यासाठी LIC ची प्लाननिहाय बोनस घोषणा पहा.

LIC बोनस दरांचा अंदाजे तक्ता

खालील दर हे आमचा LIC बोनस कॅल्क्युलेटर डिफॉल्ट म्हणून वापरतो ते अंदाजे साधे प्रत्यावर्ती बोनस दर आहेत. ते मागील घोषणांवर आधारित आहेत, LIC चे ताजे जाहीर दर नाहीत. नवीन 7xx प्लानमध्ये सुरुवातीच्या वर्षांत दर वेगळे, कधी कमीही, असू शकतात.

प्लान	पॉलिसी मुदत	अंदाजे SRB प्रति ₹1,000	₹10 लाखांवर वार्षिक बोनस
न्यू एंडोमेंट (714/914)	16 वर्षे	₹39	₹39,000
न्यू एंडोमेंट (714/914)	21 वर्षे	₹45	₹45,000
न्यू जीवन आनंद (715/915)	21 वर्षे	₹46	₹46,000
जीवन लाभ (736/936)	16 / 21 / 25 वर्षे	₹42 / ₹46 / ₹49	₹42,000 / ₹46,000 / ₹49,000
जीवन उमंग (745/945)	25 वर्षे	₹45	₹45,000
न्यू मनी बॅक 20 वर्षे (720)	20 वर्षे	₹44	₹44,000
सिंगल प्रीमियम एंडोमेंट (717)	10 वर्षे	₹34	₹34,000

दोन गोष्टी स्पष्ट दिसतात. जास्त मुदतीवर साधारणपणे दर जास्त असतो, आणि एंडोमेंट प्लानमध्ये मनी बॅक प्लानपेक्षा थोडा जास्त, कारण मनी बॅकमध्ये विमा रकमेचा काही भाग आधीच परत दिला जातो.

उदाहरण: ₹10 लाखांच्या पॉलिसीवर बोनस आणि मॅच्युरिटी

समजा 30 वर्षांच्या व्यक्तीने ₹10 लाख विमा रक्कम आणि 21 वर्षांच्या मुदतीसाठी न्यू एंडोमेंट प्लान 914 घेतला. आमच्या न्यू एंडोमेंट 914 कॅल्क्युलेटर नुसार वार्षिक प्रीमियम सुमारे ₹46,882 आहे, म्हणजे 21 वर्षांत एकूण ₹9,84,522 भरले जातील. वेगवेगळ्या सरासरी बोनस दरांवर LIC मॅच्युरिटी कॅल्क्युलेटर असे दाखवतो:

सरासरी SRB प्रति ₹1,000	FAB प्रति ₹1,000	एकूण बोनस	मॅच्युरिटी रक्कम	परतावा (IRR)
₹35	₹0	₹7,35,000	₹17,35,000	4.89%
₹40	₹0	₹8,40,000	₹18,40,000	5.37%
₹40	₹20	₹8,60,000	₹18,60,000	5.46%
₹45	₹0	₹9,45,000	₹19,45,000	5.82%
₹45	₹100	₹10,45,000	₹20,45,000	6.23%

₹40 ची ओळ मधला अंदाज म्हणून घ्या: 1,000 युनिट × ₹40 × 21 वर्षे = ₹8,40,000 प्रत्यावर्ती बोनस. त्यात ₹10 लाख विमा रक्कम आणि ₹20,000 FAB (1,000 × ₹20) मिळवले की मॅच्युरिटी रक्कम ₹18,60,000 होते.

₹40 दराने 10 पॉलिसी वर्षे पूर्ण होईपर्यंत सुमारे ₹4,00,000 बोनस जमा झालेला असेल आणि 11 वर्षे बाकी असतील. सरासरी दरात फक्त ₹5 च्या फरकाने मॅच्युरिटी रक्कम सुमारे ₹1 लाखाने बदलते, म्हणून तुम्ही कोणता दर धरता याला खूप महत्त्व आहे.

टीप: तुमची उद्दिष्टे सावध ओळीवर (₹35–40 आणि FAB शून्य) आखा. LIC ने जास्त जाहीर केले तर ती रक्कम खरा “बोनस” समजा.

LIC बोनसचा अंदाज काढताना होणाऱ्या सामान्य चुका

• दराला टक्केवारी व्याज समजणे. ₹45 प्रति ₹1,000 म्हणजे विमा रकमेच्या 4.5% दरवर्षी, तुमच्या प्रीमियमवर 4.5% व्याज नाही. खरा परतावा बराच कमी असतो, हे IRR चा स्तंभ दाखवतो.
• बोनस चक्रवाढ पद्धतीने मोजणे. साध्या प्रत्यावर्ती बोनसवर पुढे बोनस मिळत नाही.
• एका वर्षाचा दर संपूर्ण मुदतीला लावणे. दर बदलतात, दीर्घकालीन सरासरी घ्या.
• FAB निश्चित समजणे. तो फक्त दाव्याच्या वेळी जाहीर होतो.
• पेड-अप नियम विसरणे. प्रीमियम थांबवल्यास पुढचा बोनस साधारणपणे थांबतो. प्रीमियम थांबवण्यापूर्वी आमचा LIC सरेंडर मूल्य नियम हा लेख जरूर वाचा.

महत्त्वाचे मुद्दे

• LIC बोनस = (विमा रक्कम ÷ 1,000) × जाहीर दर, जो दरवर्षी जमा होतो आणि मॅच्युरिटी किंवा मृत्यूवेळी मिळतो.
• साधा प्रत्यावर्ती बोनस चक्रवाढ होत नाही. फायनल ॲडिशनल बोनस ही एकदाची जादा रक्कम असून गॅरंटीड नाही.
• गॅरंटीड ॲडिशन (जीवन उत्सव, अमृतबाल, बीमा ज्योती) आधीच ठरलेले असतात, लॉयल्टी ॲडिशन आणि बोनस नाहीत.
• LIC ने 2025-26 साठी ₹59,726 कोटी बोनस वाटप केला, पण तुमच्यासाठी तुमच्या प्लानचा दर महत्त्वाचा.
• नियोजनासाठी बोनस कॅल्क्युलेटर मध्ये सावध दर टाका आणि जादा रक्कम फायदा समजा.

या पानावरील सर्व आकडे आमच्या स्वतंत्र कॅल्क्युलेटरचे अंदाज आहेत, LIC चे कोटेशन नाहीत. तुमच्या पॉलिसीत आतापर्यंत किती बोनस जमा झाला याची नेमकी माहिती LIC कडून बोनस स्टेटमेंट घेऊन मिळवा.